۱-۲  استانداردهای جهانی و داخلی (انس و عیار)

سرمایه‌گذاری در فلزات گران‌بها | پودمان اول: شناخت بازار فلزات گران‌بها

۱-۲  استانداردهای جهانی و داخلی (انس و عیار)

زبان مشترک بازار طلا را یاد بگیریم

برای فعالیت در بازار طلا، نخست باید با واحدها و استانداردهای آن آشنا شد. دو مفهوم کلیدی که پایه همه محاسبات‌اند، «انس» (واحد وزن جهانی) و «عیار» (واحد خلوص) هستند. شناخت این دو، پیش‌نیاز درک قیمت‌گذاری در پودمان بعدی است.

انس جهانی: واحد وزن بین‌المللی

در بازارهای جهانی، وزن طلا و فلزات گران‌بها با واحدی به نام «انس تروی» (Troy Ounce) سنجیده می‌شود. هر انس تروی دقیقاً برابر ۳۱.۱۰۳۵ گرم (به‌طور دقیق ۳۱.۱۰۳۴۷۶۸ گرم) طلای خالص است. توجه کنید که این انس با «انس استاندارد» (۲۸.۳۵ گرم) که برای اوزان معمولی به کار می‌رود تفاوت دارد؛ همه محاسبات فلزات گران‌بها بر پایه انس تروی انجام می‌شود.

• نماد جهانی: قیمت هر انس طلا در برابر دلار آمریکا با نماد XAU/USD نمایش داده می‌شود؛ یکی از پرمعامله‌ترین دارایی‌های جهان.
• محل تعیین قیمت: قیمت انس در بازارهای بزرگ جهانی مانند بورس فلزات لندن (LBMA) و نیویورک (COMEX) بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود.

عیار: واحد سنجش خلوص

«عیار» (Karat) نشان‌دهنده میزان خلوص طلاست. طلای کاملاً خالص، ۲۴ عیار است. هرچه عیار پایین‌تر باشد، درصد طلای خالص کمتر و درصد فلزات دیگر (مانند مس) بیشتر است. رابطه عیار با درصد خلوص ساده است:

درصد خلوص = (عیار ÷ ۲۴) × ۱۰۰

• ۲۴ عیار: خلوص ۱۰۰٪ (در عمل ۹۹۹.۹ یا ۹۹.۹۹٪)؛ مبنای قیمت جهانی و شمش.
• ۱۸ عیار: خلوص ۷۵٪؛ رایج‌ترین عیار طلای زینتی در ایران و مبنای اصلی نوسانات بازار داخلی.
• ۱۷ عیار (۷۰۵): مبنای محاسبه «مظنه» یا «مثقال» در بازار سنتی ایران.

مثقال و مظنه: واحدهای سنتی ایران

در بازار سنتی ایران، واحد رایج‌تر «مثقال» (یا «مظنه») است. هر مثقال (مثقال صیرفی) برابر ۴.۶۰۸ گرم است و «مظنه طلا» به معنای قیمت یک مثقال طلای ۱۷ عیار (۷۰۵) است. مظنه، عددی است که قیمت‌گذاری بسیاری از معاملات داخلی بر پایه آن انجام می‌شود.

• نکته عیار محلی: عیار مرسوم جواهرات طلا در ایران ۱۸ است، به‌جز طلای یزد که به‌طور سنتی عیار ۲۰ دارد.

جمع‌بندی

انس و عیار، دو واحد بنیادینی هستند که زبان مشترک بازار طلا را می‌سازند: انس، وزن جهانی را می‌سنجد و عیار، خلوص را. در ایران، واحدهای سنتی مثقال و مظنه نیز در کنار این‌ها به کار می‌روند. تسلط بر این مفاهیم، پیش‌نیاز ضروری برای ورود به محاسبات قیمت در پودمان بعدی است.

منابع

شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز (TGJU). تعریف انس تروی، مثقال و مظنه.

LBMA (London Bullion Market Association). Gold Standards.