در برابر کودکی که دروغ می‌گوید چه رفتاری از خود نشان دهیم؟

در نوبت قبلی درباره این توضیح دادیم که کودکان به چه دلایلی دروغ می‌گویند. در صورتی که فرزندتان به یکی از دلایل ذکرشده دروغ می‌گوید؛ می‌توانید از راهکارهای زیر برای کاهش و حذف آن استفاده کنید:

• اگر فرزندتان برای جلب توجه دروغ می‌گوید بیشتر به صحبت‌ها و داستان‌هایش گوش دهید. مثلاً به او بگویید: «راستی بگو امروز در مدرسه چه اتفاقاتی افتاد؟»
• در صورتی که دروغ‌های فرزندتان برای فرار از تنبیه شدن است؛ از پرخاشگری در مواجهه با خطاهای فرزندتان اجتناب کنید و با لحن مناسب درباره کارهایی که به او کمک می‌کند تا اشتباه نکند؛ توضیح دهید. برای مثال به او بگویید: «امروز صبح که اومدم اتاقت رو تمیز کنم دیدم روی زمین آشغال ریختی. من یک سطل آشغال کوچک می‌گذارم توی اتاقت که دیگه کارت برای تمیز کردن اتاقت راحت تر بشه.»
• اگر دروغ‌گویی کودک به خاطر بزرگنمایی کارهایش و یا بالا بردن ارزش خودش باشد باید او را به خاطر کارهای موفق و هر چند موفقیت‌های کوچک، تشویق کنیم. به طور نمونه به او بگویید: «امروز رفتم مدرسه و معلم فارسی گفت در درس املا نمره خوبی گرفتی و این نشون می‌ده خیلی داری تو درسات پیشرفت می‌کنی.»
• در بعضی از موارد چون یک کودک از نظرات والدین درباره یک موضوع یا تصمیم آگاه شده است؛ در صورتی که بخواهد نظر یا تصمیمی بگیرد که مخالف نظر والدین باشد؛ احتمال دارد که آن را پنهان کند یا درباره‌‌اش دروغ بگوید. اگر شما از این مسئله باخبر شدید باید درباره آن موضوع دوباره فکر کنید و اگر آن مسئله به سلیقه شخصی شما مربوط می‌شود؛ فرزندتان را برای انتخاب آن آزاد بگذارید و به او بگویید که اگر چنین تصمیمی بگیرد با او مخالفتی نخواهید کرد. مثلاً ممکن است فرزندتان متوجه شود که شما همیشه مخالف ادامه تحصیل در رشته‌های هنری بوده‌اید. به خاطر همین علاقه‌اش به موسیقی یا نقاشی را پنهان کند و درباره آنها دروغ بگوید. در این جا بهتر است به او بگویید: «من خودم هیچ وقت به یک رشته هنری علاقه نداشتم ولی اگر تو بخواهی در یک زمینه هنری تمرین کنی من مخالفتی ندارم.»
• اگر فرزندتان درباره مسئله‌ای دروغ می‌گوید که باعث آسیب به خودش یا دیگران می‌شود؛ باید درباره آن موضوع با او صحبت کنید و درباره عواقب چنین تصمیمی توضیح دهید. مثلاً وقتی متوجه شده‌اید که فرزندتان در یک مهمانی قلیان کشیده است؛ باید به او بگویید: «من متوجه قلیون کشیدنت شدم؛ اگه هر کدوم از بچه‌های فامیل بهت پیشنهاد بدی داد باید همون اول بهش نه بگی و بعد از این که بهش نه گفتی درباره علت نه گفتنت توضیح بدی.»
• اگر دروغ کودک به خاطر این باشد که می‌ترسد والدینش ناراحت شوند؛ بهتر است در این زمینه به کودک توضیحات لازم داده شود تا خیالش راحت شود که گفتن حقیقت به نفع پدر و مادرش هست و از شنیدن آن کمتر از دروغ ناراحت می‌شوند چون در آن صورت می‌توانند بهتر تصمیم بگیرند. به عنوان مثال بگویید: «من اگر بدانم تو در یکی از درس‌هایت نمره‌ات خوب نیست؛ حتما برات معلم خصوصی می‌گیرم.»

نویسنده: حمید طاهری شماره نظام روانشناسی 7218