مهارت خودآگاهی

خود آگاهی به این معنی است که افراد چگونه به خود نگاه کرده و بر اساس این نگاه چه احساسی پیدا می­کنند.

آیا تا بحال این سؤال را از خود کرده­اید که “من کی­ام ؟” “بنظر دیگران من چطور  آدمی­ام؟” “آیا من واقعاً خودم را دوست دارم؟ ” “ تا چه اندازه با سختی‌های زندگی کنار می‌آیم؟” “چه اندازه نظر دیگران برایم مهم است؟” اینها سؤالاتی هستند که افراد اغلب از خود سؤال می­کنند. لازمه جواب دادن به این سؤال‌ها “خود آگاهی” است.

• خودآگاهی، توانایی شناخت خود و آگاهی از خصوصیات، نقاط ضعف و قدرت، نیازها، ترس‌هاو انزجارهاست.
• درون گرایی / برون گرایی (صمیمیت، معاشرتی بودن، ابراز وجود)
• انعطاف­پذیری / انعطاف­ناپذیری (تخیل، زیباشناسی، اعمال و کنش­ها، عقاید و دیدگاه­ها، ارزش­ها)
• همراهی با جمع (اعتماد، همراهی، دلرحم بودن و همدلی کردن)
• وجدان گرایی (عزت نفس، نظم و ترتیب، نظم درونی، پشتکار و تلاش برای موفقیت)

 

مدل ارتباطی برای بهبود درک متقابل بین افراد (جوزف لوفت - هری اینگهام 1955)

 

پنجره جوهری

• کاربرد: ابرازی برای بررسی و تفکر درباره اینکه چطور رفتار می­کنید.

• اندازه و سایز پنجره در طور زندگی ما عوض می­شود.

وقتی خودآگاهی ما پایین است = کوچک بودن بخش آشکار و پوشیده

شناخته نشده برای خود	شناخته شده برای خود
تاریک (ناخودآگاه)	آشکار	شناخته شده برای دیگران
ناشناخته	پوشیده (ماسک­های ما)	شناخته نشده برای دیگران

 

 

 

بخش آشکار:

• چیزهایی که هم من درباره خودم می­دانم + چیزهایی که دیگران هم در مورد من می­دانند.
• اطلاعات واقعی (محل سکونت، سن، شغل، تحصیلات و ...)
• احساسات (چه آدم­هایی رو دوست دارم؟ چه چیزهایی رو دوست دارم؟
• انگیزش (انگیزه من برای شروع کار)
• رفتارها (تعامل من با مردم)
• خواسته­ها (آرزوها و اهداف من)

بخش تاریک:

• چیزهایی که دیگران از من می­دانند و می­بینند + من از آنها بی­خبرم .
• سایه (یونگ)
• رفتارهای خودشیفته­وار؛ تحکم
• وظیفه شما در این بخش: آگاهی به جنبه­هایی از شخصیتتان که تاکنون برایتان ناشناخته بوده­اند.

بخش پوشیده:

• چیزهایی که فقط خودم می­دانم + از دیگران پنهان می­کنم.
• وقتی بخش پوشیده بزرگ و وسیع است = خودافشایی پایین، وقتی که بسیار اطمینان کردیم آن زمان نقطه نظراتمان را با دیگران مطرح کنیم.
• لازم نیست که دیگران در مورد فعالیت­های من خارج از شرکت چیزی بدانند.

بخش ناشناخته:

• چیزهایی که درباره خودم نمی­دانم + شخص دیگری هم از آنها آگاه نیست.
• دست کم گرفتن مهارت­هایی که دارید
• نشناختن توانایی­های طبیعی­تان
• رفتارها و عقایدی که از کودکی در شما نهادینه شده، آنها را نمی­شناسید و روی رفتار بزرگسالی شما اثر دارند.
• ( اعتماد به مردم برایتان سخت است چون در کودکی حس رهاشدن را تجربه کرده اید )

به جای اینکه نقاط قوت خود را نادیده بگیرید و نقاط ضعفتان را بزرگنمایی کنید می­توانید یاد بگیرید خودتان را همانطور که هستید بشناسید و برای آنچه هستید ارزش قائل شوید.

چهار قانون برای نوشتن نقاط ضعف خود

1 – از زبان تحقیرآمیز استفاده نکنید: حذف واژه­ها و برچسب­های منفی از دامنه لغات توصیفی خود.

2 – جملات دقیقی به کار ببرید: وضوح - فقط واقعیت باشد - جملات توصیف کننده – اغراق­آمیز نبودن

3 – به جای کلی گویی جملات مشخص به کار ببرید: واژه­های مطلق (همه چیز، همیشه، هیچ وقت، کاملا ...)/ توصیف موقعیت، شرایط یا رابطه خاصی که در آن چنین صفتی بروز می­کند/ حکم = نمی­تونم برای خودم حد و مرز تعیین کنم، نمی­تونم نه بگم/ جملات مشخص = نقاط ضعف کمتر کلی، مشکل موقتی است نه همیشگی، فقط در شرایط خاص و با برخی افراد

4 – به دنبال استثناها بگردید یا نقاط قوت متناظر برای آن بیابید: برای مواردی که باعث می­شوند واقعا احساس خوبی در مورد خودتان نداشته باشید.

 

 سبک اسناد (Attribution Theory)

الگوی علت­هایی است که برای بیان اتفاق­های خوب و بد زندگی­مان مطرح می­کنیم.

انواع سبک­های اسناد

• سبک اسناد: درونی - بیرونی

سبک اسناد درونی: عامل یک اتفاق خوب یا بد به خصوصیات درونی فرد نسبت داده می­شود.

سبک اسناد بیرونی: عامل یک اتفاق به علت­ها و دلایل بیرون از شخص نسبت داده می­شود.

 

• سبک اسناد: پایدار (stable attribution ) – ناپایدار (unstable attribution )

استواری یا موقتی بودن: نسبت دادن به عوامل موقت یا کوتاه­مدت و کم­دوام (بیماری، خستگی، تصادف، اشتباه و ... )

اسناد پایدار: نسبت دادن به عوامل همیشگی و طولانی مدت (شخصیت، استعداد و ... )

• سبک اسناد کلی – اختصاصی

وقتی که موفقیت یا شکست را به عواملی نسبت می­دهیم که در موقعیت­ها و شرایط مختلف وجود دارد یا در یک مورد خاص، محدود و مشخص وجود دارد.

 

 

سبک­های اسناد ناسالم

1. اسناد موفقیت­ها به عوامل بیرونی
2. اسناد موفقیت­ها به عوامل ناپایدار
3. اسناد موفقیت­ها به عوامل اختصاصی
4. اسناد شکست­ها به عوامل درونی
5. اسناد شکست­ها به عوامل پایدار
6. اسناد شکست­ها به عوامل کلی

 

تهیه­کننده: مژده پورحسین

کارشناس ارشد مشاوره

شماره نظام روان شناسی و مشاوره : 2229