اعتماد به نفس چیست ؟
اعتماد به نفس فکرها یا احساسهایی است که یک کودک درباره خودش دارد و باعث میشود که کودک کار خودش را دوست داشته باشد و به خودش و به آنچه انجام میدهد، باور داشته باشد. اعتماد به نفس به معنی غرور و خودپسندی نیست و به این معنا نیست که کودک هیچ عیبی ندارد و بدون کمک دیگران میتواند هر کاری را انجام دهد.
- کودکی که اعتماد به نفس بالایی دارد از این ویژگیها برخوردار است :
- باور دارد که خوب و دوست داشتنی است.
- احساس آرامش میکند و برای خودش احترام قائل است مثلا «من با استعداد هستم»، «من خوبم».
- ذهنی زنده و خلاق دارد.
- کودکی که اعتماد به نفس پایینی دارد از این ویژگیها برخوردار است :
- وقتی در کارهایش اشتباه میکند بسیار عصبانی و خشمگین میشود و ممکن است نتواند برای چیزهای جدید تلاش کند.
- به طور منفی درباره خودش صحبت میکند مثلا اینطور می گوید : «من احمقم»، «من هرگز یاد نمیگیرم که چطور این کار رو انجام بدم»، «هیچ کس به من توجه نمی کنه».
- ممکن است در بازیهایش تقلب کند (زیرا فکر میکند که باید حتما برنده شود)
- ممکن است لاف بزند، دیگران را مسخره کند، شکایت و غرغر کند، خشونت فیزیکی و زبانی نشان دهد، همیشه معذرت خواهی میکند، قادر به تصمیم گیری و حل مسئله نیست و ... .
5 نیاز بنیادین موثر در شکلگیری هیجانهای سالم در کودک – نوجوان
نیاز اول: نیاز به دلبستگی ایمن با دیگران
اگر والدین :
- پیش بینی پذیر (ثبات خلقی والدین) 2- پاسخگو 3- در دسترس باشند، بچه دلبستگی ایمن خواهد داشت. به دلیل مسائل اضطراب غریبه، توصیه میشود در 2 سال اول زندگی کودک، از ترک کردن او به مدت طولانی اجتناب شود.
- اگر نیاز به دلبستگی توام با احساس امنیت برآورده نشود این افکار مخرب شکل میگیرد:
- بی اعتمادی و بدرفتاری (دیگران به من دروغ خواهند گفت و از من سود و منفعت میبرند، نزدیکانم روزی من رو طرد میکنن و تنها میزارن، قبل از اینکه کسی به من بزنه من باید براش نقشه بکشم).
- رهاشدگی (هر لحظه ممکنست آدمهای مهم زندگی من بمیرند یا من را رها کنند و به یک نفر دیگر علاقمند شوند).
- محرومیت هیجانی (فرد فکر میکند که از حمایت هیجانی خوبی برخوردار نبوده است).
- انزوای اجتماعی و بیگانگی (من وصله ناجور هستم و به هیچ گروهی تعلق ندارم پس تنها و منزوی باشم بهتر است).
- نقص و شرم (من آدم ناقصی هستم که از وجود خودم شرمگینم و بی ارزش هستم).
نیاز دوم: نیاز به استقلال، کفایت و هویت (توانایی فرد برای جدا شدن از خانواده و عملکرد مستقل)
چگونه نیاز به استقلال، کفایت و هویت تامین نمیشود؟
1- حمایت و توجه افراطی (یک مادر وسواسی به بچه اجازه نمیده که غذا رو بدون کثیف کاری بخوره یا گل بازی کنه یا خودش بند کفشش رو ببنده)
2- عدم توجه لازم
- وقتی نیاز به استقلال و کفایت به طرز مناسبی تامین نمیشود این افکار مخرب شکل میگیرد:
- فکر بیکفایت بودن (من قادر به مراقبت از خودم نیستم، نمیتوانم به تنهایی تصمیمهای مهم زندگیام را بگیرم، درآمدی کسب کنم).
- شکست (من میدونم که تمام کارهام به شکست ختم می شه).
- وابستگی (نیاز به یک حامی بسیار قوی دارم و بدون دیگران هیچم).
نیاز سوم: آزادی در بیان هیجانها و نیازهای سالم
- بچه ها نیاز دارند که هیجانها و نیازهای سالمشون رو بیان کنند.
- در چه شرایطی بچه احساسها و افکارش را بیان نمیکند:
1 – در خانوادههای سختگیر و دیکتاتور
2 – در خانوادههایی که همیشه محور، دیگران هستند (همسایه ناراحت نشه، زشته، اونوقت فکر میکنن که ...، سر زبون مردم می افتیم).
- وقتی نیاز به آزادی در بیان هیجانها به طرز مناسبی تامین نمیشود این افکار مخرب شکل میگیرد:
- اطاعت: افراد مطیعی که همیشه گوش به فرمان دیگرانند، ناگهان خشمگین میشوند یا خشم خود را درونریزی کرده و دچار بیماریهای روانتنی میشوند.
- ایثار: من باید خودم را فدای دیگران کنم.
- پذیرشجویی و جلب توجه: نظر دیگران از نظر خودم مهمتر است (نیاز مبرم به دریافت تایید و توجه از سوی دیگران).
نیاز چهارم: پذیرش محدودیتهای واقعبینانه
بچه نیاز داره که یکسری محدودیتهایی رو داشته باشه به منظور:
- یادگیری رعایت حقوق دیگران و همکاری کردن با مردم
- یادگیری به تعویق انداختن خواستههای فوری برای رسیدن به اهداف بزرگتر
- این نیاز در چه خانوادههایی درست تامین نمیشود؟
در خانوادههای سهل گیر و بیش از حد مهربان
- وقتی نیاز به پذیرش محدودیتهای واقعبینانه به طرز مناسبی تامین نمیشود این افکار مخرب شکل میگیرد:
- خود بزرگ منشی (من از دیگران بالاترم)
- بی انضباطی
نیاز پنجم: نیاز به تفریح و سرگرمی
- والدینی که سرشان شلوغ است یا سختگیر هستند و اعتقادی به سرگرمی و بازی کودک ندارند این نیاز را تامین نمیکنند «بازی و تفریح رو بزار برای بعد».
- وقتی نیاز به تفریح و سرگرمی به طرز مناسبی تامین نمیشود این افکار مخرب شکل میگیرد:
- بدبینی
- کمال گرایی
- تنبیه
- بازداری هیجانی
تهیهکننده: مژده پورحسین
کارشناس ارشد مشاوره
شماره نظام روان شناسی و مشاوره : 5568 – 1 – 89
بخش دوم:
نحوه صحیح تشویق در سبک عشق بدون قید و شرط:
|
(فرزند پروری مشروط) اینگونه نگویید |
(فرزند پروری بدون شرط) اینگونه بگویید |
|
من این روشی که انجام میدهی را دوست دارم. |
چیزی نگویید (تنها توجه نشان دهید) |
|
نقاشیت خیلی قشنگه، خیلی ازش خوشم اومد. |
به جای ارزیابی آنچه میبینید، آن را توصیف کنید. |
|
واقعا کمک کردی. |
تاثیر رفتار او را بر روی دیگران توضیح میدهید: «میز رو واسه من چیدی؟ حالا راحتتر آشپزی میکنم» |
|
خیلی انشای خوبی نوشتی. |
از او بخواهید تفکر کند: « چطوری به این نتیجه رسیدی که برای جذاب شدن انشا اینطوری بنویسی؟» |
|
آفرین علی! کار عالی کردی که به دوستت هم دادی. |
به جای قضاوت کردن، سوال کنید: «چی شد تصمیم گرفتی خوراکیتو به دوستت بدی؟ درحالیکه مجبور نبودی». |
زبان اعتماد به نفس چیست؟
زبان اعتماد به نفس وسیلهای است که پدر و مادر به کار میبرند تا خودباوری و عزت نفس را در کودک بوجود بیاورند. برای استفاده از «زبان اعتماد به نفس» والدین میتوانند این سه مرحله را به کار ببرند:
مرحله اول - رفتار کودکتان را توصیف کنید:
- رفتار کودکتان را از شخصیت او جدا کنید و به جای برچسب زدن (خوب یا بد بودن)، فقط رفتار او را توصیف کنید.
- باید بین ارزش کودک و رفتار او تفاوت قائل شوید.
- فرزند شما اگر کار خوبی انجام دهد یا اگر کار بد و ناشایستی انجام دهد، در هر صورت «خوب و دوست داشتنی» است، چون وجود دارد و برای شما یک موجود ویژه و مهم است.
مرحله دوم – به فرزندتان بگویید که کار او چه تاثیری روی شما میگذارد:
- بهتر است به فرزندتان بگویید که به چه دلیل از او میخواهید تا کاری را انجام دهد و عکس العملتان را نسبت به رفتار او بگویید.
- احساس لذت، ناراحتی، خوشحالی، مخالفت، عصبانیت یا تشکر خودتان را به فرزندتان بگویید (وقتی دیر میرسی خونه و به من زنگ نمیزنی خیلی نگران میشم/ خیلی خوشم مییاد وقتی میبینم جورابهاتو گذاشتی توی کمدت).
مرحله سوم – به احساس فرزندتان توجه کنید و احساس او را بگویید:
- فرقی نمی کند که فرزندتان در انجام کاری موفق شود یا نشود بلکه آنچه مهم است این است که شما سعی و تلاش او را قدردانی و تشویق کنید.
- هر چند که بخاطر کار اشتباه و نامناسب کودکتان به او تذکر میدهید، ولی به احساس خود او نیز توجه کنید و احساسش را در مقابل خود او بازگو کنید (نمره ریاضی تو اونطور که دلت میخواست نشده اما با این حال خیلی تلاش کردی (توجه کردن به خود کودک)/ می دونم که دوست داشتی بعد از مدرسه با دوستات بازی کنی (توجه کردن به کودک) اما خوشحالم که خونه میمونی تا وقتی من میرم دندانپزشکی، مواظب خواهرت باشی).
تهیهکننده: مژده پورحسین
کارشناس ارشد مشاوره
شماره نظام روان شناسی و مشاوره : 5568 – 1 – 89
بخش سوم:
چگونه والدین با صحبت کردنشان، اعتماد به نفس کودکشان را از بین میبرند؟
گاهی والدین ناخواسته و ناخودآگاه خطاهای زیر را انجام میدهند و به این شکل اعتماد به نفس را در فرزندشان از بین میبرند:
خطای 1 – تعمیم دادن
خطای 2 – رفتار خاموش
خطای 3 – ترساندن و تهدید کردن
خطای 4 – برچسب زدن منفی
معجزهای به نام هنر برای کودکان
بازی هایی برای تقویت اعتماد به نفس و کاهش خجالت کشیدن:
- بازی گویندگی اخبار
- بازی مصاحبه تلویزیونی
- بازی نمایش عروسکی
- چه کسی میتونه اون یکی رو بخندونه
- بازی چشم تو چشم
- معلم بازی
- بازی تظاهر به دانستن
- کودک به عنوان یک انسان حق دارد که در تکالیف یا رفتارهایش اشتباه کند و لزومی ندارد که تمام کارها را کامل و درست انجام دهد. آنچه مهم است این است که بعد از اشتباه کردن، تلاش کند تا اشتباهش را جبران کند:
- من بعضی وقتها که میخوام کارهای جدیدی انجام بدم اشتباه میکنم.
- خیلی جالب و خوبه که در مدرسه چیزهای جدید یاد میگیرم.
- بعضی وقتها من نمیتونم اسم کلمهها رو درست بنویسم.
- وقتی دوستم توپ رو سمت من پرت میکنه ممکنه من توپ رو زمین بندازم و نتونم اون رو بگیرم.
- وقتی توی کارهام اشتباه میکنم میتونم یک لحظه صبر کنم، بعد یک نفس عمیق میکشم و بعد دوباره تلاش میکنم تا اون کار رو انجام بدم.
- بعضی وقتها که معلمم از من سوال میپرسه من ممکنه جواب سوالها رو ندونم.
- وقتی جواب سوالی رو بلد نیستم، میتونم از معلمم کمک بگیرم تا منو راهنمایی کنه.
- وقتی کار اشتباهی انجام میدی، نباید جیغ و داد بکشی یا وسایل رو بشکونی.
- پس من میتونم کارهای زیاد جدیدی رو توی مدرسه با دوستهام انجام بدم.
- وقتی که برای انجام دادن یک کاری دوباره تلاش میکنم یا از معلمم کمک میگیرم، یاد میگیرم که کارهای جدید رو بهتر انجام بدم.
تهیهکننده: مژده پورحسین
کارشناس ارشد مشاوره
شماره نظام روان شناسی و مشاوره : 5568 – 1 – 89
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.
دیدگاه خود را با ما به اشتراک بگذارید